Ayazma Kilisesi

İzlenme 12321

     Ayvalık'ın denize doğru akan sokakları unutulmuş tarihi mekanları da saklar sakinliğinde.Sokaklar yaşarken yaşlanan tarihi de kendine sahip çıkar.Bu sokakların barındırdığı tarihi eserlerden biride Ayvalık Kemal Paşa Mahallesinde bulunan Ayazma kilisesidir.Sokağın özgünü olmuş bu kilise,yüksek duvarlarla çevrilmiş avlunun kapalılığından sıyrılmaya çalışarak zarif yüzüyle gökyüzüne doğru yönelir.Ona dokunan gözlere de tüm güzelliğini sunar.
Uzunlamasına dikdörtgen planlı ayazma kilisesi düzgün kesme taşlı duvar örgüsüne sahip olup, ön giriş cephesi dışında görünüşüne simetri ve sadelik yerlerşmiştir.

     Kilisenin batı cephesiyle yapıdan dışarıya  Antik dönemin tapınak mimarisinin insanı hayranlık duygularıy baş başa bırakan ağırbaşlı şiirsel havası eser. Antik Dönemde tanrılarını açık havada karşılayan toplumların ibadet anlayışını sergileyen tapınaklar, sütunlarla yaratışmış ve dengeli düzenli yapılardır.Ayvalık'taki mimari anlayışa da hakim olan ve Antik sanatın ilkelerini yeniden sanatta kullanan Yeni klasikçiliğin kentte kendini en çok belli ettiği yapı belkide Ayazma kilisesidir.Sarımsak taşının kırmızımsı renginin ağır başlı görüntüsü cephenin anıtsal düzenini daha da vurgular.Silindirik gövdeli,dört sütun akantus yapraklı bitkisel bezemeyle oluşturulan korint tarzı başlılarıyla albenilerini sunarlar.

     Sütunların üzerine uzanan yatay friz kuşağı ile bunun üzerinde taçlanan ve yapıya yükselici bir karakter kazandıran,görkemli görünüşünü şekillendiren üçgen alınlık sakin yüceliğinin yaratıcılarıdır.Özellikle üçgen alınlık sadece mekansal bir parça olmayıp,aynı zamanda yapının estetik görünüşünü vurgulayan süslemenin yaratıldığı ve dışarıya yansıtıldığı dekoratif amaçlı bir alandır.Alınlığın yüzeyinde dalgalanan zarif bitkisel örgü kuşak,üçgenin iki uç noktasına yerleştirilmiş kabartma yaprak motifi ile alınlığın tepesinde kendini belli eden akroter diye adlandırılan bezeme öğesi kilisesinin görselliğinin insanda bıraktığı son izlenimdir.

     Ayazma,Yunanca'da kutsal su anlamına gelir.Geçmişin  günümüze kadar getirdiği bir öykü ile anlamlanır yapının adı.Kilise yapılmadan önce biraz şehir merkezinden uzağına düşen, yaşamdan kuytuca ve sessiz bir yer olan yapının burada yükselmesinin sebebi raslantı değildir.Sürekli tekrarlanan bir rüyanın hikayesidir.Küçük bir kız çoçuğu rüyasında sürekli Meryem Ana'yı görür.Rüyada Kutsal Meryem şimdi kilisesinin bulunduğu bu boş alandan fışkıran kaynaktan su içer ve yanında duran kıza da içirir Rüyasını Büyüklerle paylaşan kızın gördüklerinin bir işaret olduğu düşünülür ve rüyası ndaki bu boş alana gidilir ve bir kazı yapılır.Çocuğun rüyası topraktan fışkıran su kaynağı ile doğrulanır.İşte Meryem Ana'nın işaret ettiğine inanılan bu suyun kutsallığını belli etmek amacıyla yaşatmak için kilisenin yaptırıldığı rivayet edilir.

     Kemal Paşa Mahallesinde binalar arasında kaybolmuş olan kilise içindeki su kutsal kabul edildiğinden Ayazma yada Faneromeni diye adlandırılmaktadır. Adının karşılığı "kutsal su" anlamına gelmektedir.

     Kilisenin girişindeki alınlıkta 1890 yazmaktadır. Ayvalık'ın geç dönem yapısıdır. Kilise bu tarihte yapılmıştır. Düz bir zemin üzerinde yer alan kilise ızgara planlı doku özelliği taşımaktadır. Kilisenin toplam arsa alanı 200 metrekare, inşa alanı ise 150 metrekaredir. Kilisenin dıştan boyu 17.40m. eni ise 8.60m'dir. Kilisenin yüksekliği ise 12 m. dir.

     Diğer kiliselerden farklı olarak dini kaygılar göz önüne alınmadan kuzeydoğu-güneybatı yönünde işgal edilmiştir. Ayrıca kilisenin apsisi bulunmamaktadır.

     Güneydoğu ve kuzeybatı caphelerinde dörder penceresi bulunan kilisenin kuzeybatı cephesinde yer alan kapısı sonradan kapatılmış, güneydoğu cephesinde yer alan kapı ise kapatılarak pencere haline getirilmiştir. Kuzeydoğu duvarını ise sonradan iki kapı eklenmiştir. Naosta ikonostasis bulunmamaktadır. Zaman içerisinde değişik amaçlarla kullanılan kiliseye asma kat niteliğinde bir kat eklenmiştir. Naosta taşıyıcı sütunlar kullanılmamış olup tek açık olarak geçilip beşik çatı ile örtülmüştür. Kare şeklinde bölümlere ayrılmış olan çatıda her bölümün ortasında alçıdan yapılmış çiçek kabartması yerleştirilmiştir. Basamaklarla çıkılan narteksin üzeri düz olarak kapatılmış olup, alçıdan yapılmış çiçek kabartmalarına bu kısımda da rastlanmaktadır. Bu kısımda ayrıca dört taşıyıcı sütun yer almaktadır.

     Naos bölümüne giriş güneybatı cephesinden tek kapıyla sağlanmaktadır.Kilisenin girişi en çok dikkat çeken bölümdür.Girişte yer alan dört adet sütunun başlıkları Korint tipi yapılmıştır.Başlıların üstü ise arşitravla kapatılmıştırçÜsste ise üçgen alınlık yer almaktadır.Giriş yunan tapınaklarını hatırlatır.Neo-Klasik üslupta yapılmış geç tarihli bir yapıdır.

     Yapı malzemesi olarak Sarımsaklı taşı kullanılmış olan kilise bir dönem zeytinyağı fabrikası olarak kullanıldığından farklı eklentiler yapılmış olupiç kısımlardan anıtsal özelliklerini tamamen yitirmiştir.Kilise günümzde müze haline getirilmek için kamulaştırışmış olup Kültür Bakanlığı'ndan Ayvalık Belediyesi'ne devri yapılmıştır.Restorasyon çalışmaları için Bursa Anıtlar Yüksek Kurulundan gerekli izinler alınmıştır.Çalışmalar devam etmektedir.

 

18/11/2017 Gün Ortalama:86  Bugün 14 Ziyaret var  Sitede 1 kişi var  IP:54.162.166.214